Kratak istorijat o popisima u Bosni i Hercegovini

Najstariji popis stanovništva Bosne i Hercegovine datira još sa samog početka sedamnaestog vijeka, a sproveden je u vrijeme turske vladavine balkanskim zemljama, pa i Bosne i Hercegovine. Ovi popisi – defteri su rađeni po sandžacima, tadašnjim upravnim jedinicama.

Kratak istorijat o popisima u Bosni i Hercegovini


Podijeli na Facebook-u

Defteri koji se odnose na Bosnu i Hercegovinu, nalazue se u Državnom arhivu Republike Turske, sortirani su i arhivirani u različitim serijama dokumenata, a većina njih je kodirana kao Tapu defteri. Pedesetih godina dvadesetog stoljeća Turska je BiH dostavila nekoliko desetina ovih popisa iz Državnog arhiva Republike Turske i ovim činom je napravljen veliki pomak u izučavanju prošlosti bosanskohercegovačkih naroda. Defteri koji su se odnosili na sve krajeve bivše Jugoslavije su bili pohranjeni u Orjentalnom institutu u Sarajevu. Prilikom agresorskog granatiranja Sarajeva 16. i 17. maja 1992. godine svi defteri su u potpunosti izgorjeli.

Sa aneksijom Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske Monarhije 1878. godine, slijede novi popisi stanovništva.

Prvi popis stanovništva u Bosni i Hercegovini od strane austro-ugarske vlasti izvršen je 1879. godine. Prema popisu stanovništva na površini od 51.246 km² 1879. godine u BiH živjelo je 1.158.440 stanovnika, 550.651 je stanovništvo ženskog pola, a 607.789 je stanovnišvo muškog pola. Gustoća naseljenosti je bila 22.6 stanovnika na km².

Drugi popis  popis stanovniÅ¡tva u Bosni i Hercegovini od strane austro-ugarske vlasti izvrÅ¡en je 1885. godine. Po popisu stanovniÅ¡tva na povrÅ¡ini od 51.246 km² 1885. godine u BiH živjelo je 1.336.091 stanovnika, 631.066 osoba ženskog pola, a 703.025 osoba muÅ¡kog pola. Gustoća naseljenosti kod ovog popisa je iznosila 26.1 stanovnik po km².

Naredni popis stanovništva u Bosni i Hercegovini je izvršen 1895. godine. Po popisu stanovništva na površini od 51.246 km² 1895. godine u BiH živjelo je 1.568.092 stanovnika, od čega je bilo 739.902 žena, a 828.190 muškaraca. Gustoča naseljenosti je 30.6 stanovnika po km².

Posljednji popis stanovništva pod austro-ugarskom vladavinom u Bosni i Hercegovini je izvršen 1910. godine. Po popisu stanovništva na površini od 51.200 km² 1910. godine u BiH živjelo je 1.898.044 stanovnika, 903.192 stanovnika ženskog spola, a 994.854 stanovnika muškog spola. Gustoća naseljenosti je 37.1 stanovnik na km².

Po okončanju Prvog svjetskog rata, 1918. godine Bosna i Hercegovina, zajedno sa Srbijom, Hrvatskom, Makedonijom, Slovenijom i Crnom Gorom, ulazi u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, koja 1929. godine službeno nazvana Kraljevinom Jugoslavijom.

Godine 1921. izvršen je popis stanovništva u Bosni i Hercegovini. Po popisu stanovništva na površini od 51.200 km² 1921. godine u BiH živjelo je 1.890.440 stanovnika, 924.231 osoba ženskog spola, 966.209 osoba muškog spola. Gustoća naseljenosti je 36.9 stanovnika na km².

Po popis stanovniÅ¡tva u Bosni i Hercegovini  izvrÅ¡enom 1931. godine na povrÅ¡ini od 51.564 km²  u BiH živjelo je 2.323.555 stanovnika, žena 1.138.515, a muÅ¡karaca 1.185.040. Gustoća naseljenosti je 45.1 stanovnik na km².

Novi svjetski rat donosi promjene u političkom sistemu Jugoslavije i 1948 kada je izvršen popis stanovništva njeno zvanično ime je Federativna Narodna Republika Jugoslavija. Po ovom popisu na teritoriji Bosne i Hercegovine koj obuhvata površinu od 51.200 km² . godine živjelo je 2.564.308 stanovnika. Broj stanovika ženskog spola je 1.327.376, a muškog spola je 1.236.932. Gustoća naseljenosti je 50.1 stanovnik na km².

Drugi po redu popis stanovništva FNRJ je objavljen 31. marta 1953. Administrativna organizacija u Bosni i Hercegovini je bila gotovo identična onoj iz 1948. godine , s tim da je kotar Odžak ukinut i pridružen kotaru Modriča. Na popisu 1953. godine nije postojala mogućnost izjašnjavanja kao Musliman (Bošnjak).Po popisu stanovništva na površini od 51.221 km² 1953. godine u BiH živjelo je 2.847.459 stanovnika, žena 1.461.900, a muškaraca 1.385.559. Gustoća naseljenosti je 55.6 stanovnika na km².

Treći po redu popis stanovniÅ¡tva u  FNRJ objavljen je 30.marta 1961. godine. Učinjen osam godina nakon prijaÅ¡njeg, ovaj popis je donio značajne promjene. Ukinuta je podjela na kotare, i uvedena podijela na okruge. Umjesto dotadaÅ¡njih 66 kotara, ustanovljeno je 12 okruga koji su bili podijeljeni na 122 općine. Ova podjela će uz neke manje promjene potrajati do danas, s mnogim općinama koje joÅ¡ uvijek imaju granice povučene 1961. Druga značajna promjena je ta, da je uvedena kategorija Muslimana kao etničke pripadnosti, iako se dio danaÅ¡njih BoÅ¡njaka joÅ¡ uvijek izjaÅ¡njavao kao neopredijeljeni Jugoslaveni.

Po popisu stanovništva na površini od 51.197 km², 1961. godine u BiH, živjelo je 3.277.948 stanovnika. Broj stanovnika ženskog spola iznosio je 1.678.238, a muškog spola 1.599.665. Gustoća naseljenosti je 64.0 stanovnika na km².

Popis stanovniÅ¡tva u  SR Bosni i Hercegovini je izvrÅ¡en 1971. godine. Prema popisu stanovniÅ¡tva na povrÅ¡ini od 51.197 km² 1971. godine u BiH živjelo je 3.746.111 stanovnika, od čega 1.911.511 su činile osobe ženskog pola, a 1.834.600 osobe muÅ¡kog pola. Gustoća naseljenosti je 73.2 stanovnika na km².

Popis stanovniÅ¡tva u  SR Bosni i Hercegovini je izvrÅ¡en  1981. godine. Prema popisu stanovniÅ¡tva na povrÅ¡ini od 51.197 km² 1981. godine u BiH živjelo je 4.124.256 stanovnika. Broj žena iznosio je 2.073.343, a muÅ¡karaca 2.050.913. Gustoća naseljenosti je 80.6 stanovnika na km².

Posljednji popis stanovništva u Bosni i Hercegovini u sastavu SFRJ je izvršen u martu.1991. godine. Po popisu stanovništva na površini od 51.197 km² 1991. godine u BiH živjelo je 4.377.033 stanovnika. Broj osoba ženskog spola iznosio je 2.193.238, a muškog spola 2.183.795. Gustoća naseljenost je 85.5 stanovnika na km².

Pri posmatranju kretanja broja stanovnika u periodu od 1948. do 1991. godine uočava se da je prosječna godišnja stopa rasta stanovništva bila 2,1% ranijih decenija i 0,6% za vrijeme posljednje decenije.

Bosna i Hercegovina je 1.marta 1992. godine, nakon odluke građana BiH referendumom o samoopredjeljenju stekla nezavisnost. Međutim 6.aprila 1992. godine izvršena je agresija na Bosnu i Hercegovinu. Prema najnovijim izvještajima u ratu je stradalo oko 94.000 stanovnika, a raseljeno je oko 1,8 miliona. Rat je okončan potpisivanjem mirovnog sporazuma u Daytonu, 21. novembra 1995. godine.

Prema međunarodnim procjenama iz 2006. godine, u Bosni i Hercegovini živi 4.498.976 stanovnika.


comments powered by Disqus